Mülakat Podcast: Karşı Tarafın Elinde Ne Var?
Serbest sohbet gibi akan mülakat, iş performansını neredeyse hiç öngörmüyor. Cevap ezberlemeden hazırlanmanın yolu, dokuz bölümde.
Mülakat podcast araması genelde bir tarih belli olduktan sonra yapılıyor: görüşme üç gün sonra ve "en çok sorulan sorular" listesi aranıyor.
Kendinle'nin Mülakat Masası serisi dokuz bölümde o listeyi vermiyor. Onun yerine rahatsız edici bir gerçekle açılıyor.
Serbest sohbet çalışmıyor
Yapılandırılmamış mülakat — yani sohbet gibi akan, sorular önceden belirlenmemiş görüşme — sonraki iş performansını neredeyse hiç öngörmüyor.
Bunu dünyanın en çok başvuru alan şirketlerinden biri kendi verisiyle açıkladı. Sebep de biliniyor: yapılandırılmamış görüşme büyük ölçüde benzerlik ve sempati ölçüyor. Görüşmeci kendine benzeyen adayı daha yetkin buluyor.
Bu bulgu iki taraf için de önemli. Aday açısından: karşındaki kişi senin yetkinliğini ölçemeyecek bir araç kullanıyor olabilir. İşe alan açısından: kullandığın araç sana bilgi vermiyor olabilir.
Mülakat bir sınav değil
Serinin merkezindeki çerçeve bu.
Sınavda cevaplar önceden vardır ve senden onları geri vermen istenir. Mülakatta ise karşı tarafın elinde çok az bilgi var: bir özgeçmiş, birkaç satır ve kırk beş dakika.
Senin işin o boşluğu doğru kanıtlarla doldurmak. Bu yüzden ezberlenen cevap işe yaramıyor — kanıt taşımıyor, sadece taşıyormuş gibi duruyor. Ve deneyimli bir görüşmeci farkı görüyor.
Kanıt nasıl çıkarılır?
Serinin en pratik kısmı burası. Geçmiş işlerinden aktarılabilir kanıt çıkarmak, hafızadan hikâye anlatmaktan farklı bir iş.
İşleyen kanıtın üç özelliği var:
- Somut — "ekip çalışmasına yatkınım" değil, ne yaptığın.
- Ölçülebilir ya da doğrulanabilir — sonuç ya da en azından gözlemlenebilir bir değişim.
- Aktarılabilir — o işte işe yarayan şeyin bu işte de karşılığı olduğunu gösteren bir köprü.
Seri bunu bir formül olarak değil, bir hazırlık yöntemi olarak veriyor: görüşmeden önce oturup kendi işinden kanıt çıkarmak.
"Zayıf yönün ne?"
Seri bu soruya hazır cevap vermiyor — vermek zaten sorunun bir parçası olurdu.
Bunun yerine sorunun ne ölçmeye çalıştığını açıklıyor: kendini değerlendirebiliyor musun, ve bir eksikle karşılaştığında ne yapıyorsun?
Çerçeveyi bilen kişi kendi cevabını üretebiliyor. Ve kendi ürettiği cevap ezber gibi durmuyor, çünkü değil.
İşe alan taraf için
Seri tek yönlü değil. Yapılandırılmamış görüşmenin neden yanıltıcı olduğunu gösterdiği için, kendi süreçlerini gözden geçirmek isteyen için doğrudan kullanışlı.
Yapılandırılmış görüşmenin — aynı sorular, önceden belirlenmiş değerlendirme ölçütleri — neden daha iyi çalıştığı da anlatılıyor. Sıkıcı görünüyor ve tam da bu yüzden işe yarıyor.
Yönetici Olmak serisi ilk ekip kurma bölümünde bu konuya değiniyor.
Yanında dinlenecekler
Vazgeçilmez Olmak — uzun vadeli konumunu çalışıyor. "İşim gidecek mi" yerine "işimin hangi parçası bende kalıyor" sorusu; mülakat hazırlığı için de iyi bir envanter çıkarıyor.
Marka Yaratmak — vaadi tek cümleye indirmek. Kendi konumunu anlatmak da bir vaat kurma işi.
Liderlik — özellikle bağlam bölümü: aynı kişi bir ekipte etkili sayılırken başka bir ekipte etkisiz kalabiliyor. Bir mülakatta reddedilmenin ne anlama geldiğini (ve gelmediğini) yerine oturtuyor.
Akıl Okuma Sanatı — Psikoloji bölümünde. Görüşme sırasında karşı tarafın ne düşündüğünü okuduğunu sanmak, mülakatta en pahalı yanılgılardan biri.
Bir dürüstlük notu
Bu seri mülakatı geçmeni garanti etmiyor. Süreçte şansın, bağlamın ve karşı tarafın kullandığı aracın payı büyük — serinin ilk bölümü zaten bunu anlatıyor.
Verilen şey, kontrol edebildiğin kısmı iyi yapmanın yolu.
Mülakat Masası serisi uygulamada.
Seçili bölümler ücretsiz. Bir bölüm dinle, sınav mı kanıt aktarımı mı olduğunu gör.
Sık sorulanlar
Mülakat sorularının cevaplarını ezberlemeli miyim?
Seri buna hayır diyor ve sebebini gösteriyor: ezberlenen cevap kanıt taşımıyor. Mülakatın işi karşı tarafın elindeki bilgi boşluğunu doldurmak; ezber cümle o boşluğu doldurmuyor, sadece dolduruyormuş gibi yapıyor. Onun yerine geçmiş işlerinden aktarılabilir kanıt çıkarmayı öğretiyor.
Yapılandırılmamış mülakat neden işe yaramıyor?
Serbest sohbet gibi akan mülakatın sonraki iş performansını öngörme gücü ölçüldü ve neredeyse yok çıktı. Bunu dünyanın en çok başvuru alan şirketlerinden biri kendi verisiyle açıkladı. Sebep şu: yapılandırılmamış görüşme büyük ölçüde benzerlik ve sempati ölçüyor, yetkinlik değil.
Zayıf yönün ne sorusuna ne demeliyim?
Seri hazır cevap vermiyor — vermesi zaten sorunun bir parçası olurdu. Bunun yerine sorunun ne ölçmeye çalıştığını açıklıyor: kendini değerlendirebiliyor musun ve bir eksikle ne yaptın. Bu çerçeveyi bilen kişi kendi cevabını üretebiliyor ve o cevap ezber gibi durmuyor.
Maaş konuşması için ne dinlemeliyim?
Doğrudan bir müzakere serisi yok ama temel aynı: kanıt aktarımı. Bu seri o temeli kuruyor. Marka Yaratmak serisindeki vaat ve fiyat ilişkisi bölümü de fiyatın taşıdığı mesajı anlatıyor ve kendi konumunu belirlerken işine yarıyor.
Mülakata giren taraf değilim, işe alan tarafım. Yine de yarar mı?
Özellikle yarar. Seri yapılandırılmamış görüşmenin neden yanıltıcı olduğunu gösterdiği için, kendi süreçlerini gözden geçirmek isteyen biri için doğrudan kullanışlı. Yönetici Olmak serisi de ilk ekip kurma bölümünde bu konuya değiniyor.
Kariyer ve İş alanının tamamı
Liderlik, yöneticilik, kişisel marka ve müzakere üzerine Türkçe sesli seriler. Değişen iş dünyasında bir sonraki adımı bilerek at.
Bu alandaki diğer yazılar
Liderlik Podcast: Mitolojisi Elden Geçiyor
Liderler doğar mı, karizma şart mı, sonuçlar liderin eseri mi? Dokuz yaygın iddia kanıtıyla birlikte on bölümde.
Marka Podcast: Bir Vaadin Kurulması ve Taşınması
Vaadi tek cümleye indirmekten kimin için olmadığına karar vermeye. Marka üzerine iki tamamlayıcı Türkçe seri, yirmi bölüm.
Yöneticilik Podcast: İyi Çalışan Neden Kötü Yönetici Olur?
Terfi bir ödül değil, meslek değişikliği. İlk ekip, ilk zor konuşma, yetki devri: dokuz bölümlük Türkçe seri.